Hạnh Phúc Của Tôm

Nhà Tôm ở Bạc Liêu, giữa chốn đồng không mông quạnh. Chung quanh nhà là ao hồ và tiếng muỗi vo ve. Chúng tôi đến trọ lúc trời sập tối, cơm canh đã được dọn ra sẵn trên bàn. Giờ đó, lẽ ra Tôm phải đi ngủ như cách tôi nuôi bọn trẻ ở nhà. Nhưng không, nó la cà chung quanh chiếc bàn tôi ngồi, nhìn ngó bâng quơ, cười tủm tỉm nhưng tuyệt nhiên không nói một lời. 

Tôm đợi khi ba nó ra ngồi cùng nhâm nhi với chồng tôi thì nó mới đặt đít ngồi cạnh. Đợi lúc cuộc trò chuyện của người lớn hơi lắng xuống, nó đưa cây cù mốc ngắn tủn được làm rất thô sơ ra trước mặt mọi người rồi nói nhỏ nhẹ “Boa ơi, này là con làm để mơi boa con mình đi bắt con dắn, boa đửnng làm hư nha boa!” (tạm dịch : Ba ơi, đây là đồ vật con làm để mai cha con mình đi bắn con rắn, ba đừng làm hư nghe ba!) Nói xong thằng Tôm tuột xuống khỏi ghế, chạy đi tìm mẹ. 

Suốt buổi tối, chỉ nghe Tôm bàn về chuyện bắt rắn, bắt cá, hái rau ăn. Rồi nghe mẹ Tôm kể, vừa ban sáng, khi cô đang cặm cụi trong bếp nấu đồ ăn cho khách thì Tôm lôi từ đâu về một con rắn, nhờ ba nó mổ bụng rồi nó cuộn tròn con rắn trên lửa than nướng ăn thay bữa trưa! Nó còn đi vòng vòng chung quanh, hỏi ba nó xem loại rau nào có thể ăn được với thịt rắn nướng rồi hái mang vào rửa để ăn cùng. Khi mẹ nó hỏi con rắn ở đâu ra, nó bảo nó nhìn thấy trên bờ đê rồi dùng cục đá to đập vào đầu con rắn, xong ấn mạnh xuống đến khi con rắn chết rồi lôi về! Người mẹ nghe xong điếng cả hồn! 

Sáng hôm sau, Tôm đi cùng tôi đục Hào chung quanh nhà bè. Nó chỉ cho tôi con Hào nào nên đục và sẽ làm món gì để ăn. Nó để ý xem có con Hào nào đã chết, nó sẽ giữ lại tất cả các mảnh vỡ của vỏ Hào và giải thích với tôi rằng “Cô hông được quăng dỏ hào xuống nước, ngừ ta đạp lên đứt chưng xao!” (tạm dịch : cô không được quăng vỏ Hào xuống nước, người ta đạp lên đứt chân rồi sao!) Xong nó giải thích cho tôi làm cách nào để câu được con cá to “khổng gồ” (khổng lồ) và phải thả cá bé trở lại để nó lớn, đẻ con. Bạn hẳn thắc mắc Tôm bao nhiêu tuổi để biết những điều trên? Tôm chỉ hơn 4 tuổi! 

Tôm ngồi ở đó, trên mé ao, nó chơi với bịch bột mì suốt buổi sáng, nó cẩn thận đong đếm lượng nước để cho ra loại “bột nhử cá” về ao cho du khách như tôi câu lên. Nó vo từng cục to – nhỏ khác nhau tuỳ vào độ lớn của cá mà nó muốn nhử. Xong nó cười toe toét nói với tôi “Cô muốn câu con cá to khổng gồ, cô phải xài cục to con làm á!” 

Bịch bột mì đã sắp hết, thằng Tôm lại nhảy xuống ao gỡ cá trong lưới với ba nó, và không thích đội mũ che nắng. Nó nói “khi nào con thấy nắng quá con đội.” Thằng Tôm không dễ dạy, rất có chính kiến nhưng EQ cực kì cao. Thay vì nằng nặc khóc lóc đòi mẹ nó đục cho con Hào nó thích trong khi mẹ nó muốn đục con khác, thằng Tôm chỉ nói nhỏ nhẹ “Nhưng con thích con Hào này, mẹ thương con thì đục nó cho con vui” 

Trước khi tôi về, tôi ôm nó và cho nó ít tiền ăn quà bánh, nó nhìn tôi tiếc nuối “Cô đi về chỗ nào? Có xa hông? cô cho tiền con để làm gì?” 

Thế giới của Tôm nhìn có vẻ nhỏ bé … nhưng kì thực, đó là một thế giới tự do, ung dung và có sức sống mãnh liệt trong việc nuôi dưỡng tâm hồn trẻ thơ của con người. Nơi mà một đứa trẻ cầm tiền và hỏi Tiền để làm gì thì tôi nghĩ rằng không còn nhiều trên thế giới này…

Ba mươi năm rời khỏi quê Cha, hai mươi năm rời xa đất Tổ, lần đầu được thấy lại chính tuổi thơ của mình qua hình dáng của Tôm, đầy xúc động và lung linh…

Hạnh phúc, đôi khi “không chỉ có cơm ăn và áo mặc”…! 

(Vân Lam – Về thăm nhà tháng Giêng 2025)