Tâm can trên trang sách…

Điều đầu tiên mình yêu từ những trang sách là Tư không khóc…

Nước mắt, nếu có thể, chỉ nhìn thấy được qua màn sương mờ trên sông lúc hoàng hôn ở một thôn quê tù đọng chật hẹp. Và tiếng khóc chính là ước mơ của con người bị thui chột dần khi bao lần gieo xuống một hạt mầm đều nhận lại trái đắng. Và ở những trang sách, Tư không than…Nhưng tiếng than vẫn hiện ra trong cái vốn dĩ không thể thay đổi của quá khứ, lẫn thực tại, nó trải dài tự nhiên đến độ người ta xem nó như một sự thật hiển nhiên.

Bạn sẽ khó để hiểu Tư (và cả mình nữa) đang nói về điều gì nếu bạn chưa từng trải qua tuổi thơ và cuộc sống đẫm mình trong những cơn mưa, những ngày nắng đổ, những đầm sen súng, những khu rừng ngập mặn của vùng đồng bằng Nam Bộ mênh mông, buồn man mác… Đó cũng là lí do chồng mình, một người vốn được sinh ra và lớn lên ngay thủ phủ của vùng đồng bằng Bắc Bộ, vẫn không thể hiểu hết và không “cảm” được vì sao người ta rung động theo từng dòng văn của Tư đến như vậy!

Bạn mình từng nói Tư viết hay nhưng buồn da diết quá, bởi ngôn từ Tư dùng nó cứ dội vào lòng người những nỗi niềm mà người ta chưa bao giờ dám gọi tên, đồng thời kết cục truyện thường đen tối, không có ngày mai để hy vọng.

Mình làm sao có thể nói cho bạn hiểu rằng những gì bạn chia sẻ cũng chính là những gì khiến Tư trở thành người nắm giữ tâm can của mình trên những trang sách. Bởi đó là nỗi niềm mình giữ kín trong lòng gần 25 năm trước khi rời khỏi quê nhà. Tư không thêu dệt câu từ lẫn kết truyện. Tư viết về đời sống người dân Nam Bộ tự nhiên như một dòng sông vốn phải chảy ra biển, rồi nước từ thượng nguồn lại đổ về sông – quy luật tự nhiên này khi gặp triều cường sẽ sinh ra những cơn sang chấn là bão lũ và là nguyên nhân của nhiều cảnh điêu tàn. Nó rất thật, rất đẹp nhưng cũng gây ra mất mát và đau thương…

Vì vậy, người con Nam Bộ như mình, khi đọc văn Tư sẽ yêu từng tấc đất, từng luống rau, từng cây cầu dừa, từng chiếc nón lá cùng áo bà ba, từng chiếc xuồng con bập bềnh trên sóng to giữa dòng nước đục ngầu mùa lũ… Bởi mọi thứ gắn chặt trong tâm như máu chảy trong người. Và yêu cả những mảnh đời đau thương đến nhói lòng mỗi khi nhớ lại. Những mảnh đời mà ta từng chứng kiến từ thời thơ dại, rồi khi lớn lên chút nữa, ta vẫn nhìn thấy nó và ta buồn, ta thương, ta giận, ta chán ngán và ta quyết dứt áo ra đi!

Từ khoảng không gian cách xa hơn nghìn cây số. Từ khoảng thời gian trải dài suốt 20 năm, kể từ khi ta rời khỏi, dõi mắt trông theo những dòng viết để biết rằng đời người nơi ấy vẫn khổ. Nhưng suốt bao nhiêu năm qua, người ta vẫn cố gắng làm cho cuộc sống tốt hơn, bằng mọi giá. Dù sự cố gắng với vài cuộc đời đôi khi được đáp lại bằng con số 0 tròn hơn cả chiếc gáo dừa mẹ xài nơi chái bếp…Thì chính ở đây, Tư không cần tự tạo một kết cục sáng sủa cho từng nhân vật của mình bởi tự thân từng người, theo dòng chảy cuồn cuộn nghiệt ngã của cuộc đời, qua bao nhiêu năm, chưa bao giờ đánh mất hy vọng vào ngày mai. Thử hỏi còn điều gì tươi sáng hơn?

Thương Tư. Thương những con chữ trên từng trang sách. Thương con người trong những câu chuyện rất đời. Và thương cả chính mình – khi tâm can vẫn đau đáu nỗi niềm “Nơi đâu mới thật sự là nhà?” Nhất là lúc ta vẫn nghĩ ngợi nhớ nhung dòng nước đục ngầu hung hãn trên bến sông sau nhà bà Ngoại mỗi tháng 7 khi đang ngồi tận bãi biển xinh đẹp ở Sardinia.

Còn điều này nữa, nếu bạn được sinh ra, lớn lên ở miền Tây Nam Bộ, và vẫn nôn nao bồi hồi khi nhìn lục bình trôi bập bềnh trên sóng nước mỗi khi qua phà Vàm Cống hoặc bắc Cần Thơ sau 20 năm lưu lạc. Đó cũng là lúc bạn nên biết, tâm trí bạn chưa bao giờ ra đi…!

(Viết vội một chiều thứ bảy, ngồi đọc lại “Khói trời lộng lẫy” – 02/2025)